Retireer die Regses in Europa?
Europopulisme en regse konserwatisme onder nuwe druk op die ou vasteland.
Europese regse politiek word toenemend beskryf as 'n golf wat nie verdwyn het nie, maar ook nie meer duidelik stu nie. Wat tans ontvou, is nie 'n eenvoudige afname in steun vir konserwatiewe en regse bewegings nie, maar eerder 'n komplekse fase van fragmentasie, gemengde verkiesingsuitkomste en strukturele beperkings wat hul momentum temper. Die gevolg is 'n politieke landskap wat minder voorspelbaar en ideologies herorden is.
’n Kernkomponent van hierdie ontwikkeling is die volgehoue rol van euroskeptisisme - kritiek op die Europese Unie en sy instellings. Hierdie sentiment wissel van sogenaamde “sagte” euroskeptisisme, wat hervormings bepleit, tot “harde” euroskeptisisme wat selfs onttrekking uit die EU voorstaan. Die aantrekkingskrag hiervan lê in 'n kombinasie van faktore: vrese oor verlies aan nasionale soewereiniteit, frustrasie met burokratiese kompleksiteit, persepsies van demokratiese tekorte en ontevredenheid oor immigrasie- en ekonomiese beleid.
Hierdie temas word aktief deur partye soos die Rassemblement National-party in Frankryk, die Duitse AFD en die Fratelli d'Italia benut, wat hul steunbasis oor die afgelope dekade aansienlik uitgebrei het.
'n Oplewing wat sy plafon bereik
Die 2010’s is gekenmerk deur 'n duidelike opkoms van regse populistiese bewegings regoor Europa.
Hierdie partye het nie net steun gewen nie, maar ook op die regeringstoele in verskeie lande gesit of as sleutel-opposisies gefunksioneer. Tog dui huidige tendense daarop dat hierdie groei 'n plato bereik het. Vooruitskattings vir die Europese Parlement dui op effense verliese vir verregse groepe, terwyl ontleders toenemend wys op interne verdeeldheid en koalisiebeperkings as remmende faktore. Die realiteit is dat, hoewel die invloed van hierdie partye steeds groot is, hul vermoë om konsekwent beleid deur te voer, beperk bly.
Ten spyte van hierdie beperkings bly regse partye invloedryk. In Italië lei Giorgia Meloni se regsgesinde Fratelli d'Italia party 'n regerende koalisie en dien dit as 'n simbool van moderne regse mag. In Duitsland groei die ultra-regse AfD-party se steun, veral in die ooste van die land, en pragmatiese samewerking met hoofstroompartye dui op 'n verskuiwing in politieke norme. In Hongarye bly Viktor Orbán en sy Fidesz-party 'n bastion van konserwatiewe regering, met sy konsep van “onliberale demokrasie” wat wyd weerklank vind onder soortgelyke bewegings.
Die werklikheid van regeringsdeelname bring egter uitdagings mee. Koalisies dwing kompromieë af, interne verdeeldheid oor beleid bly groot en regeringsverantwoordelikhede - soos inflasie, immigrasie en internasionale konflikte - ondermyn dikwels populistiese momentum.
Onlangse gebeure illustreer hierdie wisselvalligheid. In Italië het Meloni 'n simboliese nederlaag in 'n referendum gely, wat haar politieke gesag verswak het. In Hongarye staar Orbán toenemende verkiesingsdruk in die gesig en is die party nege punte agter sy grootste opposisie. In die Verenigde Koninkryk word die regse ruimte gefragmenteer deur nuwe uitdagers soos Reform UK, wat die tradisionele regs-konserwatiewe basis verdeel.
'n Nuwe ideologiese breeklyn
Belangriker as enige individuele verkiesing, is die dieper strukturele verskuiwing in politieke identiteit. Die tradisionele links-regs verdeling - gebaseer op ekonomiese- en immigrasie beleid - word toenemend oorskadu deur nuwe temas, soos openheid/globalisties opgestel, en beperktheid / soewerein-nasionalisties.
Hierdie nuwe skeidslyn sny dwarsdeur die ou ideologiese spektrum. Partye soos Rassemblement National en die AfD voeg byvoorbeeld kultureel regse standpunte met ekonomiese beleid wat soms nader aan tradisionele linkse idees lê, saam.
Hierdie verskuiwing word versnel deur 'n samevloeiing van krisisse: post-pandemiese ekonomiese druk, energie-onsekerheid, voortgesette immigrasie en geopolitieke spanning. Hierdie faktore versterk kiesersangs en skuif politieke prioriteite weg van abstrakte ekonomiese ideologieë na meer tasbare kwessies soos identiteit, veiligheid en nasionale beheer.
Europa se dinamika staan nie in afsondering nie. In die Verenigde State toon die konserwatiewe MAGA-beweging onder Donald Trump soortgelyke interne spanning, selfs terwyl dit politieke invloed behou. Hierdie trans-Atlantiese ideologiese wisselwerking versterk Europese tendense, maar beklemtoon ook hul broosheid.
Gevolge vir Europa
Die implikasies is beduidend. Regerings word meer gefragmenteerd en moeiliker om te stabiliseer. Beleidsrigtings word minder voorspelbaar. Kiesersgedrag is minder gebonde aan tradisionele ideologieë
Hierdie tendense skep wat sommige ontleders beskryf as 'n “twee-spoed Europa”, waar integrasie en nasionalisme gelyktydig, maar tog ongelyk ontwikkel. Die kernneiging in Europa is dus nie die terugval van regse politiek nie, maar eerder die transformasie daarvan. Regse partye bly sentrale rolspelers, maar hul invloed is verspreid, hul momentum onseker en hul ideologiese basis besig om te verander.
Die ware verskuiwing lê nie in die verdwyning van links en regs nie, maar in die opkoms van ’n nuwe, meer emosioneel-gelaaide politieke skeidslyn - een wat geanker is in identiteit, soewereiniteit en vertroue. Dit is hierdie herordening, versterk deur 'n dekade van krisisse, wat die huidige Europese politieke definieer.
Nog artikels deur Jurie van der Walt:
Volg OntLaer Facebook en LinkedIn vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.
INTEKEN OPSIES:
Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang – weekliks of daagliks – en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.