Mark Oppenheimer, 'n vooraanstaande regsgeleerde en verdediger van vryheid van spraak, staar uitsetting uit die Raad van die Universiteit van Kaapstad (UK) in die gesig. Sy oortreding? Hy het tydens 'n podsendingsonderhoud alarm gemaak oor antisemitisme aan die universiteit. Ek staar ook skorsing in die gesig omdat ek vir Mark ondersteun het.
Advokaat Mark Oppenheimer en ek is albei lede van die UK-Raad, die universiteit se hoogste beheerliggaam.
Oppenheimer en ek is in 2024 behoorlik deur UK-oudstudente verkies, saam met Kelly Phelps, 'n voormalige regsakademikus aan die UK, en emeritusprofessor Brian Kantor, 'n ekonoom. Ons beklee vier van die 30 setels in die Raad, wat tans halfpad deur sy ampstermyn van vier jaar is. Die oorblywende setels word beklee deur die universiteitsbestuur, akademici, skenkerverteenwoordigers, ondersteuningspersoneel en studente, asook verskeie politieke aanstellings (die minister van hoër onderwys stel vyf lede aan, terwyl die burgemeester van Kaapstad en die premier van die Wes-Kaap elk een verteenwoordiger aanstel).
Tydens 'n spesiale vergadering op Sondag 19 Oktober het die Raad die bevindings aanvaar van twee afgetrede regters wat aangestel is om verskeie klagtes teen sekere Raadslede te ondersoek. Hierdie klagtes is deur sowel Raadslede as persone buite die Raad ingedien.
Tientalle klagtes is teen Oppenheimer ingedien, en twee teen my.
Ná 'n ondersoek wat 'n jaar geduur het, het een van die afgetrede regters aanbeveel dat Oppenheimer uit die Raad gesit en ek geskors word. Hierdie verwikkelinge dui op 'n kommerwekkende tendens van onverdraagsaamheid teenoor afwykende menings aan die universiteit.
In Maart 2025 was Oppenheimer 'n gas op 'n podsending wat deur Ayaan Hirsi Ali, 'n bekende skrywer en openbare kommentator, aangebied is. Hirsi Ali het uit Oos-Afrika gevlug om aan vervolging te ontkom en asiel in Europa te soek. Sy het later 'n vooraanstaande kritikus van radikale Islam geword. Sy is tans in die Verenigde State gevestig.
Die onderhoud het 'n verskeidenheid onderwerpe gedek, waaronder rasseverhoudinge in Suid-Afrika, die invloed van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP) op die binnelandse politiek, Julius Malema se aanhitsing tot geweld, beurtkrag, die MIV/vigs-pandemie en die toenemende voorkoms van rasgebaseerde wetgewing in die land. Die onderhoud het ook gehandel oor antisemitisme in Suid-Afrika en die groeiende invloed van Islamisme as politieke ideologie. Die episode van 49 minute en die volledige transkripsie is in die openbaar beskikbaar.
Antisemitisme op kampus
Tydens die onderhoud het Oppenheimer verskeie kommerwekkende voorvalle van antisemitiese gedrag aan die UK uitgewys. Hy het beskryf hoe:
Joodse studente wat plakkate van Israeliese gyselaars vertoon het, aangeval is deur mense wat Hamas-T-hemde gedra en Hezbollah-vlae geswaai het (albei Islamitiese terreurorganisasies);
'n Joodse student wat besig was om die godsdienstige ritueel van die aanlê van tefillien uit te voer, se kippa van sy kop afgeruk en op die grond gegooi is; en
Israeliese vlae met rooi verf besmeer is, terwyl mense die woorde “Ons is Hamas” in Joodse studente se gesigte geskree het.
Tydens die onderhoud het Oppenheimer verduidelik dat hierdie voorvalle die universiteit se aanvaarding van die sogenaamde Gaza-resolusies deur die universiteit in Junie 2024 voorafgegaan het. Dié resolusies het in werklikheid 'n akademiese boikot teen Israel ingestel. Oppenheimer het die gebeure beskryf as 'n “Islamistiese oorname van die universiteit”. Daarmee het hy verwys na diegene wat die politieke ideologie van Islamisme aanhang, in teenstelling met aanhangers van die Islamitiese geloof.
Soos Oppenheimer later teenoor Daily Friend opgemerk het: “Hierdie gebeure het ernstige vrae laat ontstaan oor die universiteit se bereidwilligheid om Joodse studente te beskerm en vryheid van uitdrukking te handhaaf.”
Klagtes teen Oppenheimer
Die onderhoud het 'n stortvloed klagtes aan die Raad ontlok, almal met soortgelyke bewoording en deurdrenk van oordrywing. Die klaers beskuldig Oppenheimer onder meer van Islamofobie, rassisme en selfs godslastering.
Die Raad het vervolgens besluit om die afgetrede regters Malcolm Wallis en Mohammed Navsa aan te stel om oor die klagtes te beslis. Regter Navsa is getaak om 24 van hierdie klagtes teen Oppenheimer te beoordeel. In sy skriftelike vertoë aan regter Navsa het Oppenheimer foto’s, videomateriaal en getuienis van die antisemitiese voorvalle voorgelê ter stawing van die stellings wat hy tydens die podsending gemaak het.
Oppenheimer het ook verduidelik wat hy tydens die onderhoud gesê het, en wat hy nié gesê het nie:
“Ek het in wese gesê dat die UK 'n akademiese boikot teen Israeliese akademici ingestel het; dat Islamistiese elemente invloed oor die instelling verkry het; dat mense wat 'n redelike standpunt probeer inneem het, geïntimideer en geterroriseer is; en dat akademiese vryheid vertrap is. Ek het daarna verwys na ernstige antisemitiese voorvalle wat met Israeliese Apartheidsweek verband hou, insluitend studente wat hulle openlik met Hamas vereenselwig het.”
Noudat ek die onderhoud twee keer gekyk het, kan ek sê dat dit 'n volkome akkurate weergawe is van wat Oppenheimer gesê het. Elkeen van die punte wat hy hierbo opper, is waar.
Oppenheimer het ontken dat hy spesifieke individue uitgesonder het, soos die klaers beweer het:
“Ek het nie gesê dat elke persoon wat die Gaza-resolusies voorgestel, ondersteun of daarvoor gestem het, 'n Islamis is nie. Ek het geen klaer, lid van die Senaat of lid van die Raad as 'n Islamis of terroris by die naam genoem nie. Ek het nie gesê dat Moslems as groep beheer oor die UK oorgeneem het nie. Ek het Islam nie as 'n ras beskryf nie, en ook nie kollektiewe skuld aan Moslems toegeskryf nie.”
Hy het ook die klaers se doelbewuste wanvoorstellings rakende die Gaza-resolusies aangespreek:
“Ek het eweneens nie gesê dat Islamistiese elemente ‘die Senaat geterroriseer het om vir’ die resolusies te stem nie. Hierdie formulering kom in verskeie klagtes voor, maar dit is nie wat ek gesê het nie. Die woord ‘terroriseer’ het verwys na intimidasie en antisemitiese optrede in die kampusomgewing. Dit was nie 'n bewering dat Senaatslede hul gewetens versaak het of onder dwang gestem het nie.”
“ 'n Afbreekveldtog teen Suid-Afrika”
In sy verslag aan die Raad het regter Navsa 'n groot deel van Oppenheimer se getuienis buite rekening gelaat en sy kommer oor antisemitisme op kampus afgemaak:
“Advokaat Oppenheimer se poging om te verduidelik dat hierdie vier voorvalle die aanleiding was tot sy stelling dat ‘Islamistiese elemente beheer oor die UK oorgeneem het’, moet gesien word vir wat dit is – 'n afleidingsmaneuver. Dit was voorvalle wat na bewering tydens Israeliese Apartheidsweek plaasgevind het. Dit is nie voorbeelde van enigiemand wat beheer oor die Universiteit of enige van sy samestellende akademiese, bestuurs- of beheerliggame oorgeneem het nie. Na my mening is die verduidelikings wat advokaat Oppenheimer aangebied het, niks anders as sofismes nie [my beklemtoning].”
Regter Navsa het ook aanstoot geneem aan Oppenheimer se ander politieke standpunte wat hy tydens die podsending uitgespreek het, en hom op siniese wyse daarvan beskuldig dat hy:
“... [bydra tot] ’n regse narratief, insluitend 'n wanvoorstelling van Suid-Afrika se transformasiebeleid en misdaadstatistieke. Die narratief is rassisties en ondermyn die geloofwaardigheid van Suid-Afrika en die UK.”
Waarna verwys die neerhalende beskrywing “regse” hier? Sê regter Navsa dat slegs linksgesindes toegelaat behoort te word om setels in die UK-Raad te beklee? Hoe is dit 'n “rassistiese narratief”?
Regter Navsa het ook sy eie politieke voorkeure verraai toe hy bygevoeg het:
“Eenvoudig gestel, dit was 'n afbreekveldtog teen Suid-Afrika [my beklemtoning], en advokaat Oppenheimer het die geleentheid gebruik om ook die UK se instellings te verkleineer, in stryd met sy verpligtinge as Raadslid.”
Regter Navsa het ook daarop gewys dat Oppenheimer versuim het om die vereiste vrywaring aan die begin van die episode te verstrek. Hy het afgesluit deur aan te beveel dat Oppenheimer uit die Raad gesit word. Die voorvalle waarna Oppenheimer tydens die podsending verwys het, is te goeder trou geopper. Antisemitiese optrede op kampus verdien nadere ondersoek, veral in die lig van die prima facie-getuienis wat algemeen beskikbaar is. In plaas daarvan om hierdie kwessies aan te spreek, oorweeg die Raad nou om Oppenheimer te straf omdat hy sy kommer in die openbaar uitgespreek het.
Daar is 'n duidelike dubbele standaard aan die UK: beledigende uitlatings teen Sionisme en geteikende sanksies teen Israel word as aanvaarbare politieke diskoers beskou, maar kritiek op Islamistiese politieke rolspelers wat hulle openlik met terreurorganisasies vereenselwig, word as Islamofobies bestempel en moet bestraf word.
Dit doen die Joodse gemeenskap aan die UK – en die universiteit as geheel – 'n groot onreg aan.
Kollaterale skade
My oortreding is dat ek 'n positiewe plasing deur die afgetrede arbeidsregkenner en bemiddelaar John Brand op die sosialemediaplatform X herplaas het.
Brand het Oppenheimer geprys en gesê dat “dit goed is om te sien dat daar ten minste een regsgeleerde is wat dapper genoeg is om hom teenoor die wêreld uit te spreek”. Brand se plasing het 'n skakel na die oorspronklike onderhoud met Hirsi Ali bevat (sien die skermgreep hieronder).
Ek het saamgestem, en daarom het ek op “herplaas” geklik. Ek stem steeds saam.
Van die 24 klagtes wat teen Oppenheimer ingedien is, is twee gesamentlik teen my en Oppenheimer ingedien deur UK-akademici (nie een van hulle dien in die Raad nie). Een klaer het beweer dat my herplasing my skuldig maak aan die verspreiding van “diskriminasie en waninligting met arrogante selfversekerdheid” en dat dit:
“... 'n toenemend opruiende, uitsluitende en outoritêre politieke tendens weerspieël. Dit skep 'n vyandige omgewing vir my, my mede-Moslemakademici en ander kollegas.”
Sjoe. Regtig?
Soos Oppenheimer is ek die geleentheid gebied om skriftelike vertoë aan regter Navsa te rig (regter Wallis het nie oor enige van die klagtes teen my beslis nie).
In my vertoë het ek verduidelik dat ek bloot John Brand se plasing herplaas het en geen verdere kommentaar oor die inhoud van die onderhoud gelewer het nie. Ek het bloot daarop gewys dat ek, deur Brand se plasing te herplaas, my vereenselwig het met sy lofwaardige beskouing van Mark Oppenheimer se karakter.
Nietemin het regter Navsa tot die gevolgtrekking gekom dat:
“Deur die aanstootlike stellings te onderskryf [my beklemtoning], het mnr. Ansara, soos advokaat Oppenheimer, sy eie sienings en vooroordele ten koste van die UK bevorder. Hy het nie, soos die Gedragskode vereis, te goeder trou, eerlik, waarheidsgetrou en met ’n behoorlike doel opgetree nie, en het nie die waardigheid en aansien van die Raad gehandhaaf of sy besluite gerespekteer en nagekom nie.”
Regter Navsa het voortgegaan om my daarvan te beskuldig dat ek aanstootlike standpunte verkondig het:
“Mnr. Ansara en advokaat Oppenheimer het hulle met mekaar se aanstootlike standpunte oor die UK en Raadslede vereenselwig en dit deur middel van sosiale media verkondig. Mnr. Ansara se huidige standpunt is dat die stellings wat gemaak is, gepas en steunwaardig was [my beklemtoning]. Dit is waar dat mnr. Ansara nie self die stellings gemaak het nie, en dat hy mnr. Brand se lofbetuigings herplaas het. Hy het egter, soos hierbo uiteengesit, volgehou dat hy met advokaat Oppenheimer se standpunte saamstem.”
Soos in Oppenheimer se geval, het regter Navsa my ook tereggewys omdat ek nie die vereiste vrywaring by my sosialemediaplasing ingesluit het nie.
Regter Navsa het vervolgens aanbeveel dat ek vir 'n tydperk van ses maande uit die Raad geskors word. Uit die talle klagtes wat teen verskeie Raadslede ingedien is, is Oppenheimer en ek die enigstes wat as strafwaardig geïdentifiseer is. Ek meen dat die voorgestelde sanksies buitensporig en buite verhouding is, en ek is bekommerd dat dit klaarblyklik op politieke gronde geregverdig word.
Nog moeilikheid
Die aanvalle het bly kom.
Verlede week het Yousuf Gabru, voorsitter van UK Alumni for Palestine, 'n beroep op die UK-Raad gedoen om advokaat Oppenheimer en my te skors nadat ons in September aan die Witkruisprojek in Washington, DC, deelgeneem het.
Let wel: Gabru se brief is op 15 Oktober gestuur, nadat regter Navsa reeds sy verslag oor die vorige klagtes ingedien het.
Gabru stel die Witkruisprojek doelbewus verkeerd voor in 'n poging om Oppenheimer en my in onguns te bring. Hy beskuldig ons daarvan dat ons ons vereenselwig “met 'n rassistiese, regse, wit-meerderwaardigheidsbeweging” en verklaar in 'n vlaag van verontwaardiging:
“Daardie beweging, wat antisemiete insluit, het 'n rasgelaaide en valse narratief oor ons land bevorder. Deur daarby aan te sluit, het hulle maatskaplike samehorigheid en nasionale soewereiniteit ondermyn, hulle aan potensieel opruiende gedrag skuldig gemaak, die rassistiese agenda van 'n buitelandse moondheid bevorder en bygedra tot ekonomiese risiko’s waarvan die koste die swaarste op miljoene Suid-Afrikaners, meestal arm en swart, sal neerkom.”
Lex Libertas het daarop gereageer deur Gabru se brief as “kwaadwillig en lasterlik” te beskryf. Dit was ook bemoedigend om te sien hoe talle ander organisasies en individue hul steun uitgespreek het.
Gegewe die gekoördineerde aard van hierdie aanvalle, kan ’n mens kwalik tot ’n ander gevolgtrekking kom as dat georganiseerde groepe wat belange buite die universiteit verteenwoordig, probeer om behoorlik verkose Raadslede op ongegronde redes uit hul ampte te verwyder.
Wat gebeur volgende?
Sover ek bewus is, moet die subkomitee wat deur die Raad aangestel is, nog vergader om oor ons lot te besluit. Tot dusver het nóg Oppenheimer nóg ek die geleentheid gehad om enige vertoë aan die subkomitee te rig.
Oppenheimer het sy loopbaan daaraan gewy om sy talente aan te wend ter verdediging van mense wie se reg op vryheid van spraak bedreig of geskend is. Dit is uit besorgdheid oor die behoud van vryheid van uitdrukking dat ons die Vryespraakunie van Suid-Afrika in Mei vanjaar opnuut van stapel gestuur het (Oppenheimer is die uitvoerende direkteur, terwyl ek 'n direkteur is). Oppenheimer het 'n dik vel en is bereid om vir sy saak te veg, maar sy reg op vryheid van uitdrukking is net so belangrik soos dié van enigiemand anders. Ek is daarom trots om aan Mark se sy te staan, soos hy al vir soveel ander gedoen het.
Die UK het reeds 'n uiters moeilike dekade agter die rug. Die universiteit se probleme is goed gedokumenteer en is juis die rede waarom Oppenheimer en ek ons in die eerste plek vir verkiesing tot die Raad beskikbaar gestel het.
Die UK-Raad behoort deeglik na te dink oor die verdere skade aan sy reputasie wat hy sal ly indien hy besluit om Mark Oppenheimer uit sy geledere te verwyder. Suid-Afrika – en die wêreld – hou die gebeure dop.
David Ansara is die hoof uitvoerende beampte van die Vryemarkstigting en 'n lid van die UK-Raad. Hy skryf nie namens die Raad of die Universiteit van Kaapstad nie. Hierdie artikel is met die vergunning van die skrywer en The Common Sense vertaal en herplaas.
Nog artikels op OntLaer:
Volg OntLaer Facebook en LinkedIn vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.
INTEKEN OPSIES:
Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang – weekliks of daagliks – en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.
