Ek sien my betoog laat julle koud;
Liewe kinders, ek neem geen aanstoot nie;
Onthou: die Duiwel, hy is oud,
Word self oud, en hy sal sin maak!
— Johann Wolfgang von Goethe, Faust, Deel I
Een van MAGA se grootste wanopvattings oor die Amerikaanse akademie is dat dit ideologies homogeen of 'n verenigde politieke blok is. Hierdie wanopvatting spruit uit die feit dat konserwatiewes — en veral reaksionêres — skaars is aan universiteite met hoë aansien. Vanuit hulle perspektief lyk die akademie soos 'n ideologies monolitiese “linkse” of “liberale” instelling (MAGA gebruik die twee begrippe grootliks uitruilbaar) wat daarop uit is om “woke indoktrinasie” af te dwing.
Dit is eenvoudig verkeerd.
Die ideologiese diversiteit van die Amerikaanse akademie
Binne hierdie klimopbegroeide sale is daar nie 'n monoliet nie, maar 'n skeuring. Sedert die 1960’s het daar 'n baie diep ideologiese kloof binne die akademie ontstaan. Dit is nie tussen liberales en konserwatiewes nie, maar eerder tussen liberales en linksgesindes. Hierdie onderskeid is grootliks onsigbaar binne die hoofstroom-politieke diskoers, veral aan die regterkant, maar dit is van kardinale belang om die interne politiek van elite-universiteite oor die afgelope halfeeu te verstaan.
Die liberales is min of meer wie jy dink hulle is. Hulle beskou die Verenigde State oor die algemeen as 'n gebrekkige land (soos alle lande) waarvan die geskiedenis nietemin min of meer met verloop van tyd in die rigting van groter geregtigheid en insluiting gebuig het. Hulle glo in empiriese ondersoek, die waarde van die wetenskaplike metode en die oorwegend positiewe waarde wat bestaande Amerikaanse instellings aan Amerikaanse burgers bied, asook die waarde wat internasionale instellings wat deur Amerika gesteun word, aan die wêreld bied.
Hulle glo in reëlgebaseerde ordes, in die waarde van meritokrasie, in respek vir institusionele kontinuïteit en in “wen-wen-uitkomste” deur tegnokraties-wetenskaplike verbetering en “bewysgebaseerde” beleidsvorming. Hulle is internasionaliste en glo in kosmopolitiese universalisme. Sodra hulle permanente akademiese aanstelling verkry het, maak hulle gewoonlik persoonlik vrede met neoliberale kapitalisme, selfs al erken hulle die gebreke en beperkings daarvan. Hulle is hervormers, nie revolusionêre nie. Binne die konteks van die orde van 1980–2024 wat nou besig is om tot 'n einde te kom, is hulle konserwatiewes met 'n klein “k”, in dié sin dat hulle glo in en steun bied aan die voortsetting en geleidelike verbetering van ’n stelsel waarin hulle professioneel uitgeblink het.
Daarteenoor verwerp die linksgesindes byna alles hiervan — net soos die MAGA-reaksionêres, soos ons hieronder sal sien.
Hierdie linkses kan verder in twee hoofkampe verdeel word:
Aan die een kant kry jy die Marxiste. Hoewel Marxiste berug daarvoor is dat hulle onder mekaar stry, word hulle verenig deur 'n materialistiese kritiek op die kapitalistiese stelsel as een wat inherent onderdrukkend is en deurspek is met teenstrydighede wat sy uiteindelike ondergang voorspel. Hierdie onderdrukking en teenstrydighede word sigbaar in die instellings van 'n kapitalistiese samelewing, nie die minste nie die Universiteit, wat uitgebeeld word as 'n meganisme vir die reproduksie van klasvoorreg, 'n dienaar van industriële kapitalistiese ondernemings en die intellektuele diensmaagd van die Amerikaanse ryk. Hoewel die Marxis oor die algemeen die liberales verafsku, moet daar gesê word dat albei kinders is van die Verligting se geloof in verbetering, rasionalisme en die strewe na materiële vooruitgang.
Aan die ander kant kry jy 'n bont versameling epistemiese radikales. Wat hierdie akademici gemeen het, is 'n diep skeptisisme oor die kategoriese grondslae van die Verligtingsprojek, insluitend die wetenskaplike metode, die moontlikheid van universele waarheid en selfs rasionaliteit as sodanig. Hoewel hulle intellektuele voorlopers gehad het wat tot in die 19de eeu terugstrek, het hierdie radikales in die 1960’s en 1970’s begin na vore tree — onder meer as reaksie op die politieke teleurstellings van 1968 — onder ’n verskeidenheid gedaantes: radikale feminisme, diep-ekologie, poststrukturalisme, “die linguistiese wending”, ensovoorts.
Standpuntteorie, neo-Nietzscheaanse perspektivisme, Feyerabendiaanse anti-fundasionalisme, DeManiaanse dekonstruksie, ensovoorts — almal was begripsraamwerke wat die vermeende intellektuele naïwiteit en politieke onderdrukkendheid van positivistiese opvattings oor objektiwiteit, empirisme en die waarheid self verwerp het. Die mense wat hierdie idees aangehang het, was in 'n diepgaande sin vyandig teenoor die Verligting, wat hulle beskou het as die oorsprong van 'n stelsel wat instrumentele rede bevoorreg het bo ander bronne van kennis en mag. Die epistemiese radikales hou dikwels byna net so min van die Marxiste as van die gewone liberales, omdat sowel die Marxiste as die liberales binne die horison van Verligtingsrasionalisme funksioneer. (Die Marxiste is op hulle beurt ook dikwels vyandig teenoor die epistemiese radikales.)
Anders as die Marxiste was die epistemiese radikales nie in die eerste plek 'n politieke onderneming nie — dit wil sê ’n politieke party met 'n strategie om mag oor te neem — en hulle is ook nooit gedwing om hulself te posisioneer teenoor politieke leiers wat werklik aan bewind was en wat terselfdertyd aanspraak op hulle idees gemaak het nie. Dit het hulle idees net aantrekliker gemaak: hulle kon die stylvolle aansien van radikalisme geniet sonder die bagasie wat met die politieke etiek van verantwoordelikheid gepaardgaan. Vir mense met ’n sielkundige geneigdheid tot antinomianisme, maar wat skepties teenoor Marxisme was, het anti-fundasionalisme ’n manier gebied om “die establishment” te verwerp terwyl hulle terselfdertyd die ooglopende mislukkings van dialektiese materialisme as lewende politieke projek kon vermy.
Hierdie intellektuele impuls het waarskynlik in die 1990’s sy hoogtepunt bereik, toe die ineenstorting van geïnstitusionaliseerde Kommunisme in Oos-Europa die Marxistiese projek in onguns gebring het.
Variëteite van anti-fundasionalisme
Byna oral in die Amerikaanse akademie, en beslis aan bykans al die mees gesogte universiteite, was die sentrale politieke skeidslyn dus dié tussen die liberales en die radikales — in hierdie twee vorme.
Die liberales was meestal die oorheersende mag, beslis binne universiteitsbesture, maar ook onder die akademiese personeel as geheel. By die universiteit wat ek die beste ken — Berkeley, waar ek die hele 1990’s as voorgraadse en nagraadse student deurgebring het en later, in die middel-2010’s, as senior administrateur gedien het — het radikale akademici waarskynlik nooit meer as tien of vyftien persent van die totaal uitgemaak nie, hoewel hulle in sekere vakgebiede en departemente baie sterker gekonsentreer was as in ander.
Maar daardie tien of twintig persent was geneig om besonder luidrugtig te wees en het hulself in baie gevalle as “aktivis-akademici” beskou, vir wie kritiek op die magteloosheid van hul liberale kollegas en weerstand teen die neoliberale bestuur van hul universiteite 'n kernbestanddeel van hul openbare identiteit was. Baie van die vreemdste dinge wat verskeie akademici oor die jare gesê het — en wat deur regse media uitgesoek is om die hele akademie as radikaal-links te brandmerk — het uit hierdie betreklik klein segment van die akademiese personeel gekom. Daar moet daarop gewys word dat hierdie mense oor die algemeen deur die hoofstroom-liberales verafsku — of soms bejammer — word.
Nou het my vriend David A. Bell onlangs 'n stuk gepubliseer waarin hy nadink oor die dreigende frontale aanval op die akademie wat die Trump-ondersteuners op die punt staan om te begin met die doel om die “woke akademie” tandeloos te maak — iets waaroor ek ook vroeër hierdie winter geskryf het. Daarin maak hy die volgende opmerking:
“Reeds in die 1990’s het ’n vroeëre geslag konserwatiewe kritici, ontstoke oor die akademie se “politieke korrektheid”, gewaarsku dat literatuurstudie deur dekonstruksionisme en ander weergawes van “Franse teorie” oorgeneem is wat na bewering die begrip waarheid self ondermyn het. Dertig jaar later het die invloed van hierdie teorie skerp afgeneem …”
As beoordeling van die plek van anti-fundasionalistiese epistemiese radikalisme binne literatuurdepartemente is David natuurlik korrek. Dit sou egter misleidend wees om dit as 'n meer algemene stelling oor die lot van epistemiese radikalisme in die hedendaagse Amerikaanse lewe te beskou. Trouens, dekonstruksie se “ondermyning van die begrip van waarheid self” floreer — spesifiek in 'n vulgêr-populisties-materialistiese vorm aan die reaksionêre regterkant. Dit blyk inderdaad dat die epistemiese radikales gewen het; dit was net nie die anti-fundasionaliste van links wat gewen het nie, maar eerder die anti-fundasionaliste van regs.
Opvallende voorbeelde van hierdie regse anti-rasionalisme en anti-empirisme is Steve Bannon se oproepe om “die terrein met kak te oorstroom” en om die administratiewe staat te “dekonstrueer”, asook Kellyanne Conway se berugte verwysing na “alternatiewe feite”. Maar feitlik alles wat die Trump-ondersteuners doen — van die vorm van hul kommunikasie tot hul aanvalle op empiriese wetenskap — is in wese gewortel in 'n anti-rasionalisme en anti-wetenskaplikheid wat vir jou gemiddelde Latouriaan eerder verleentheidwekkend as onbekend sou wees.
En dit bring my by my aanklag, gebaseer op my eie deurleefde ervaring — ahem — van hierdie debatte ver terug in die 1990’s. In daardie dae, toe ek 'n voorgraadse en nagraadse student aan Berkeley was, was 'n standaardkritiek van gewone liberales op poststrukturalisme dat die anti-Verligting-epistemiese radikalisme van links, hoewel dit openlik teen die selfgenoegsaamheid van kleinletter-liberalisme gerig was, uiteindelik “ruimte sou skep” vir regse kritiek op liberalisme.
Dit was 'n punt wat Jürgen Habermas oor en oor gemaak het in sy talle debatte met mense soos Hans-Georg Gadamer, Michel Foucault, Jacques Derrida, Niklas Luhmann en andere. Omdat hy in Hitler se Duitsland grootgeword het, het Habermas die gevare wat gepaardgaan met die prysgawe van diskoersetiek en die omarming van epistemiese relativisme, sinisme of selfs nihilisme baie goed verstaan. Habermas het aangevoer dat die idees wat hierdie mans bevorder het — na bewering “van links” — die epistemiese grondslae van demokratiese praktyk ondergrawe het. Demokratiese praktyk was volgens hom afhanklik van die “regulerende ideaal” van beredeneerde gesprek te goeder trou as meganisme waardeur 'n “versmelting van horisonne” bereik kon word.
Ek onthou hoe ek hewige argumente gehad het met mede-Berkeley-studente wat hulself as te “radikaal” vir die gewone kompromieë — en, laat ons eerlik wees, die oorwegend swaarmoedige skryfstyl — van Habermasiaanse liberalisme beskou het. Hulle het gespot met die gedagte dat hulle moontlik as pionne kon dien vir die opkomende reaksionêre beweging se eie anti-wetenskaplikheid en anti-empirisme. En tog, hier is ons nou: die epistemiese radikales se kritiek op liberalisme het die weg gebaan vir dieselfde idees om deur regs aangeneem en as wapens ingespan te word ter bevordering van hulle eie anti-liberalisme, terwyl dit terselfdertyd die kognitiewe vermoë om daarteen weerstand te bied, ontwapen het.
Hulle sal nie die eerste of die laaste radikales wees wat deur hulle eie politiek verslind word nie.
Nog artikels op OntLaer:
Volg OntLaer Facebook en LinkedIn vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.
INTEKEN OPSIES:
Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang – weekliks of daagliks – en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.