Oorlog as Enigste Uitweg in Iran
Die illusie van vrede kan die Weste duur te staan kom.
Een van die grootste probleme met hoe die Weste oor Iran dink, is dat dit nie regtig verstaan watter soort staat Iran is nie. Baie Westerse leiers behandel Iran asof dit 'n normale land is wat stabiliteit, onderhandeling en kompromie soek. Maar Iran sien die wêreld nie noodwendig so nie. Iran se regering word gedryf deur fanatisme, geloof en ideologie.
Om hierdie probleem te verstaan, moet ons eers begryp hoe verskillende mense oor oorlog dink. Ek dink die Weste gebruik al lank 'n verkeerde idee van wat oorlog is. Hierdie idee werk waarskynlik al vir meer as honderd jaar nie meer behoorlik nie. Die krygskundige Carl von Clausewitz het in die 1800’s geskryf dat “Oorlog is die voortsetting van politiek met ander middele.”
In sy tyd was dit waar. Lande het oorlog gevoer om 'n doel te bereik. Daarna het die oorlog geëindig en die politiek het weer normaal voortgegaan.
Die Weste het hierdie idee oorgeneem en 'n eenvoudige manier daarvan gemaak om oor oorlog te dink: 'n land is óf in oorlog óf in vrede. Dus, oorlog is iets uitsonderliks. Dit is gewelddadig en kos baie geld en lewens. Vrede is wat lande gewoonlik wil hê.
Die herkoms van internasionale strydreëls
Die Verenigde Nasies se Handves sê oorlog is 'n spesifieke gebeurtenis, met reëls oor wanneer dit mag begin. Die Genève-konvensies sê hoe soldate en lande tydens oorlog moet optree.
Die Statuut van Rome bepaal dat mense gestraf kan word as hulle oorlogsmisdade pleeg. Al hierdie idees berus op dieselfde aanname, dat oorloë begin en dat oorloë eindig, en daar is reëls om te help wanneer 'n land van oorlog terugkeer na vrede. Maar sekere revolusionêre denkers het hierdie idee anders beskou. Karl Marx het gesê dat geskiedenis eintlik een lang stryd tussen groepe mense is. Hierdie stryd hou egter nooit op nie, dit neem net 'n ander vorm aan. Vladimir Lenin het hierdie idee verder gevoer. Hy het gesê dat selfs wanneer dit lyk of daar “vrede” is, die stryd eintlik steeds voortduur.
Later het Mao Zedong hierdie idee in militêre denke omgesit. Hy het geskryf dat “Politieke mag kom uit die loop van 'n geweer.” In sy boek On Protracted War het hy geargumenteer dat oorlog en politiek altyd nou aan mekaar verbind is. Maar Mao het tot 'n ander gevolgtrekking as Clausewitz gekom. Hy het gemeen die stryd stop nooit. Wanneer jy militêr kan veg, veg jy. Wanneer jy nie kan veg nie, organiseer jy mense, versprei propaganda, praat met ander lande en wag vir 'n beter tyd. Maar die oorlog self gaan voort.
Mao het dit baie ernstig bedoel. In 1957 het hy gesê hy is nie bang vir 'n kernoorlog nie. Hy het aangevoer dat selfs al sterf baie mense, daar nog genoeg sal oorbly om voort te gaan.
Vir baie Westerse denkers was dit moeilik om te glo dat 'n leier bereid kan wees om soveel van sy eie mense vir 'n ideologie op te offer.
Nog 'n denker, die Italianer Antonio Gramsci, het 'n ander belangrike idee gehad. Hy het gesê dat instellings soos skole, die media, wette en kultuur ook plekke is waar stryd plaasvind. As jy beheer oor hierdie instellings kry, kan jy oorlog voer sonder om 'n enkele skoot te skiet. Saam het hierdie idees die oorspronklike siening van Clausewitz omgedraai. In plaas daarvan dat oorlog 'n deel van politiek is, het hulle aangevoer dat politiek eintlik 'n deel van 'n voortdurende oorlog is.
Die stryd hou nie op nie. Dit verander net van vorm. Soms is dit militêr. Soms is dit diplomaties. Soms speel dit af deur wette, kultuur of propaganda.
Fundamentele verskille oor stryd
Die Weste dink daar is oorlog en nie-oorlog. Maar volgens hierdie revolusionêre idee bestaan daardie verskil nie werklik nie. Wat die Weste “vrede” noem, kan vir 'n revolusionêre beweging net 'n ander vorm van oorlog wees.
Die instellings wat die Weste gebou het om konflik te beheer, kan ook teen die Weste gebruik word. As 'n gewapende groep vegters byvoorbeeld by skole of hospitale wegkruip, gebruik hulle die reëls van die Genève-konvensies tot hul voordeel. Hulle weet ander lande sal versigtig wees om nie burgerlikes te tref nie. Soms word internasionale organisasies ook as politieke wapens gebruik. Regstelsels en menseregte kan ingespan word om 'n land se militêre reaksie te beperk. Hierdie strategie word dikwels “lawfare” of dalk geregstryd genoem.
Sommige Islamitiese revolusionêre bewegings het hierdie idees oorgeneem en by hul eie ideologie aangepas. Vir hulle word die voortdurende stryd deel van jihad. Dit kan militêr wees, maar ook polities, kultureel en demografies.
Groeperings soos Hamas, Hezbollah en die Islamitiese Republiek van Iran sien hulself nie net as gewone politieke akteurs met beperkte doelwitte nie. Hulle beskou hul stryd as 'n lang revolusionêre oorlog.
Daarom hoor 'n mens dikwels mense sê dat “die oorlog nie op 7 Oktober begin het nie” of dat die konflik “altyd voortduur”. Hierdie taal wys dat hulle glo die oorlog is permanent, ongeag wat op die grond gebeur. Die Weste maak volgens hierdie argument 'n fout wanneer dit dink dat 'n skietstilstand of onderhandeling beteken dat vrede nader kom. Vir die Weste beteken vrede gewoonlik stabiliteit — wanneer daar nie openlike geweld is nie.
Maar vir 'n revolusionêre beweging kan stabiliteit bloot 'n wagtyd wees. Hulle kan in hierdie tyd herbou, nuwe wapens kry, hul strategie verander en vir die volgende fase wag. Dit is hoekom skietstilstande dikwels later tot nuwe oorloë lei. Dit is ook hoekom onderhandelinge soms die kant bevoordeel wat eerste begin veg het. Wanneer 'n liberale demokrasie teen 'n revolusionêre beweging veg, begin dit dus reeds met 'n ander idee van wat oorlog beteken.
Die demokrasie wil die konflik beëindig en terugkeer na stabiliteit. Die revolusionêre beweging sien daardie stabiliteit as 'n kans om weer sterker te word. Volgens hierdie manier van dink verstaan die Weste Iran verkeerd. Die Islamitiese Republiek van Iran sien homself steeds as 'n revolusionêre staat. Sy doel is nie net om te oorleef nie, maar om sy revolusie te versprei en 'n groot mag in die wêreld te word. Programme soos kernwapens, ballistiese missiele en militêre hommeltuie kan deel wees van hierdie groter strategie.
In 'n revolusionêre denkwyse is 'n militêre nederlaag net tydelik. Solank die politieke leierskap bly voortbestaan en die stelsel nog funksioneer, kan die stryd weer begin. Dit beteken dat ware oorwinning vir die Weste nie net stabiliteit kan wees nie. As die revolusionêre regering nog aan bewind is, het die konflik bloot van vorm verander.
Hierdie vrae maak ons begrip van oorlog baie moeiliker. Maar as ons nie daaroor nadink nie, kan die gevolge selfs ernstiger wees. As ons tydelike stabiliteit met ware vrede verwar, kan dit uiteindelik tot meer konflik en meer sterftes lei.
Nog artikels deur Barend Wesseloo:
Volg OntLaer Facebook en LinkedIn vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.
INTEKEN OPSIES:
Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang – weekliks of daagliks – en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.
 | A guest post by
|