Frankryk brand, maar talle sal eerder die Paryse eiendomsmark blameer as die twee ideologieë wat die geweld aanvuur. Hulle kyk die bedreigings van links mis, omdat hulle die weliswaar edel ideale daarvan bewonder, en ontken die bedreigings wat uit Islam voortspruit, omdat dit vir hulle na onverdraagsaamheid voel om dit te erken.
Maar kyk na die plekke ter wêreld waar Islam die maatskaplike norme bepaal en die politieke mag in hande het, en sê dan watter een jy vir jou dogter sou kies. Van die Organisasie vir Islamitiese Samewerking se 57 lidlande klassifiseer Freedom House slegs Senegal as vry — 'n plek waar kinderhuwelike en vroulike geslagsorgaanverminking so algemeen is soos openbare vervoer in Amerika. Nie een van die 57 behaal eens so 'n hoë telling soos die bendegeteisterde Jamaika nie. Elkeen is 'n fascistiese hel, regeer deur mans wat alles beliggaam wat liberalisme juis wil verslaan; elkeen 'n kwitansie wat presies wys wat jy kry wanneer Islam 'n samelewing se bedryfstelsel word.
Maar die probleem is nie bloot politieke Islam nie. Kyk nader aan die huis. Dit was nie Mormone wat in 2015 Charlie Hebdo se kantore bestorm en twaalf mense vermoor het omdat hulle spotprente geteken het nie. Dit was nie ateïste wat op pad uit 'n gewonde polisiebeampte, Ahmed Merabet, aangetref het waar hy met sy hande omhoog op die sypaadjie lê, en hom toe in die kop geskiet het nie. Dit was nie Kwakers wat tydens die oggendmis by 'n kerk in Saint-Étienne-du-Rouvray ingestap, die 85-jarige vader Hamel by sy eie altaar op sy knieë gedwing en sy keel afgesny het terwyl hulle dit verfilm nie. Dit was ook nie Hindoes wat op Bastilledag in 2016 met 'n vragmotor van 19 ton op die Promenade des Anglais afgejaag en 86 mense, onder wie kinders, vermorsel het nie. Dit was nie die Amish wat Samuel Paty buite sy skool onthoof het omdat hy 'n les oor vryheid van uitdrukking aangebied het, en toe 'n foto van sy afgekapte kop op Twitter geplaas het nie. Dit was nie Boeddhiste wat twee weke later drie kerkgangers in die basiliek Notre-Dame de Nice vermoor en een van hulle byna onthoof het nie. Ons weet wie dit was.
Frankryk is in vlamme, terwyl die res van ons 'n lesing kry oor hoekom die vlamme misleidend is. Dis leerlinge wat teen swak skooltoestande betoog, word daar vir ons gesê. Die eintlike skuldiges is swak landsbestuur, die ekonomie en die polisie. Dis húlle skuld, nie dié van die mense met die petrolbomme in die hand nie. Die uitroepe van “Allah” en “Palestina” het niks met godsdiens of politiek te doen nie. Bowenal moet ons verstaan dat hierdie jong geleerdes maar net wil teruggaan na hul wiskundeboeke. Nadat hulle die skool afgebrand het.
'n Vriend stuur onlangs vir my 'n plasing deur die Franse essayis Philippe Lemoine. Daarin beskryf hy “ 'n baie hoë vlak van algemene ontevredenheid op die oomblik in Frankryk, hoofsaaklik weens bloedarmoedige ekonomiese groei en inflasie, veral die brandstofprys”.
Asof die brandstofprys verklaar waarom 1 500 ondernemings verniel is. Of asof skooltoestande verklaar waarom tieners winkelvensters stukkend slaan, alles binne plunder en hulself dan in die brandende straat verfilm terwyl hulle dose Ferrero Rocher-sjokolade steel en spog: “Ons het alles in die naam van Allah geplunder.”
Soos die komediant Rob Schneider vandeesweek opgemerk het:
“France has FREE health care, paid parental leave, paid family leave, FREE child care, FREE preschool, 5 weeks paid vacation, a 35 hour work week, generous unemployment and housing benefits, and heavily subsidized higher education. Everything the left says they want AND THEY’RE STILL PROTESTING AND BURNING SHIT DOWN.”
Die verklaring is reeds daar vir enigiemand wat die moeite wil doen om te kyk. By 'n blokkade in Beaugency is leerlinge verfilm terwyl hulle 'n raplied dreunsing wat die djihadiste Mohamed Merah en Salah Abdeslam verheerlik. In Brive-la-Gaillarde is dieselfde lied glo oor die vakbond se klankstelsel gespeel tydens 'n optog wat deur die CGT gesteun is — Frankryk se grootste vakbond met kommunistiese wortels. Vandeesmaand het 'n video die ronde gedoen wat buite 'n hoërskool in Mitry-Mory, noordoos van Parys, opgeneem is. Daarin lyk dit of 'n tienerseun na 'n groep polisiebeamptes beduie voordat hy sê: “In die naam van Allah maak ons hulle dood!”
Maya Angelou het gesê dat wanneer mense vir jou wys wie hulle is, glo hulle — die eerste keer.
Die eintlike vraag is wat 'n mens aan dit alles kan doen wanneer die mense wat Frankryk wil vernietig reeds binne die stadspoorte is, reeds burgers is en reeds politieke magsposisies beklee. Rima Hassan, 'n lid van die Europese Parlement namens die ultralinkse La France Insoumise, het Hamas se optrede as “legitiem” bestempel. Dalk word sy eendag die partyleier, of selfs Frankryk se eerste minister. En omdat sy nie wit is nie, sal haar velkleur voorgehou word as bewys dat haar oorwinning 'n triomf vir progressiewe waardes is.
Bernard Rougier, 'n professor in Arabiese studies aan die Sorbonne, ondersoek Islamisme in dorpe en selfs in afsonderlike woonstelblokke. Reeds die titel van sy boek, Les territoires conquis de l’islamisme — “Die verowerde gebiede van Islamisme” — gee ons 'n belangrike insig: dié gebiede ís verower en sal waarskynlik nie weer teruggewen word nie. In Oktober 2020 het Macron gesê Frankryk se eintlike probleem is “séparatisme islamiste”, oftewel Islamistiese separatisme: 'n ideologie wat sy eie wette en maatskaplike norme bo dié van die Republiek stel. Soos ek telkens aanvoer, is die probleem nie immigrasie nie, maar immigrasie sonder assimilasie — veral massa-immigrasie. Talle Moslems weier om in die Franse samelewing te assimileer omdat hulle assimilasie beskou as onderwerping aan ongelowiges se maatskaplike en regsreëls. Die Moslem-broederskap noem sy strategie om binne instellings te werk, eerder as om hulle aan te val, entrisme.
Die antropoloog Florence Bergeaud-Blackler, skrywer van Le frérisme et ses réseaux, beskryf entrisme as 'n poging om te onderwerp sonder om te veg. Een manier om dit te doen, is deur inligtingsoorlogvoering, dikwels deur musiek en sosiale media. Gilles Kepel, 'n kenner van die Midde-Ooste en Moslems in die Weste, het die term “jihadisme d’atmosphère”, oftewel “djihadisme wat in die lug hang”, gemunt. Daarmee verduidelik hy hoe djihadisme nie deur georganiseerde netwerke versprei nie, maar deur die kultuur: in die liedjies van Freeze Corleone of Boro700; op sosiale media deur Franse politieke beïnvloeders uit linkse en Moslemgeledere; selfs deur die Palestynse beweging se wêreldwye gewildheid. Die jong man in die Mitry-Mory-video is nie 'n gewerfde djihadis nie, maar hy asem dié lug in.
Onverantwoordbares aan die linkerkant
Dan is daar die linkse kant van die probleem. In my onlangse meningstuk oor die Franse onluste het ek verduidelik waar dit vandaan kom: hoe kommunistiese en sosialistiese onderwysers- en leerlingbonde die chaos in die naam van antirassisme en antikolonialisme help aanwakker het.
Die oorspronklike klagtes oor onderwysertekorte en swak skole was gegrond, maar dié aktiviste het die aard van die beweging verander. Die Union Syndicale Lycéenne, wat homself as antifascisties, feministies, omgewingsgesind en kollektivisties beskryf, het tot landswye skoolblokkades opgeroep. Dié groepe is reg dat die Franse se barbaarsheid in Algerië afgryslik was. Dit help ook verklaar waarom Algeriërs in Frankryk soveel geregverdigde vyandigheid koester teenoor die land wat hulle verwelkom en 'n tuiste gegee het. Lemoine erken ook die rol van verlinkse vakbonde in dit alles en voeg by: “Wat hulle van tradisionele Franse maatskaplike bewegings onderskei het, is hoe gewelddadig hulle was.” Dit is belangrik, want een argument wat ek telkens hoor, is dat hierdie onluste niks uitsonderliks is nie en dat gewelddadige protes so Frans is soos botter op 'n baguette.
Maar ek dink hierdie onluste is wél uniek, ook wat die erns van die geweld betref. In 2023 het Frankryk ná ’n volle week van chaos berig dat 808 polisiebeamptes beseer is. In 2005 het Frankryk oor drie weke 11 700 beamptes ontplooi en 224 beserings aangemeld. In die huidige onluste is 997 beamptes op één dag beseer.
Ek hoor mense na die geelbaadjiebeweging verwys en aanvoer dat hierdie soort geweld al voorheen voorgekom het. Maar op die ergste dag van daardie betogings, 8 Desember 2018, is 1 723 mense landwyd in hegtenis geneem. 'n Paar dae gelede, op 17 Oktober, was dit sowat 2 400. Die teikens verskil ook. Die geelbaadjies het die Arc de Triomphe gevandaliseer, winkels naby die Champs-Élysées geplunder en één prefektuur aan die brand gesteek. Die huidige oproeriges het die stadsaal in Limoges afgebrand, by die stadsale in Marseille en Lille ingebreek, die prefek se ampswoning in Bordeaux verniel, 'n toerismekantoor in Lyon afgebrand en minstens 300 ondernemings in Parys gevandaliseer. Dié verwoesting bevoordeel hulle nóg geldelik nóg polities. Dit voel bloot soos rou haat teenoor die Franse beskawing.
Die geweld is so erg dat Laurent Nuñez, Frankryk se minister van binnelandse sake en die kabinetslid wat vir die nasionale polisie en die gendarmerie verantwoordelik is, erken het dat die polisie in sommige stede “beheer verloor” het. Hy het aangebied om te bedank, maar president Macron het geweier. Hy het gesê hy het Nuñez nodig om die bevelstruktuur ongeskonde te hou, anders kan hulle werklik beheer verloor.
“Ek sien aanhoudend hoe mense dié kinders as ‘Islamiste’ en ideologies gedrewe rolspelers uitbeeld,” skryf Lemoine, “maar volgens my is dit 'n totale wanvertolking van die situasie. Dit is nie 'n ‘Islamistiese opstand’, of watter onsin mense ook al kwytraak nie. Hulle optrede is opportunisties en word gedryf deur 'n nihilistiese kultuur wat baie ooreenstem met wat 'n mens in swart ghetto’s in die VSA sien, waar antisosiale gedrag heeltemal normaal geword het, met 'n Islamitiese lagie daaroor vanweë hul gesinsagtergrond. Dié nihilisme en gesinsagtergrond maak hulle vatbaar vir Islamistiese indoktrinasie. Dit is waarom terroriste byna altyd reeds die wet oortree het voordat hulle hulle tot godsdiens gewend het. Maar die meeste van hulle is nie ideoloë nie, en dié wat wel is, plunder nie winkels nie.”
Ja, die nihilisme van die banlieues is werklik, en ek is seker die meeste van dié kinders sou nie die Islamistiese leer kon verduidelik as jy hulle daaroor uitvra nie. Maar daar steek ook meer daaragter. Daar is die oorgeërfde postkoloniale grief teen die Franse staat, waarmee ek simpatiseer, en die Islamo-linkse mediawêreld waarin baie van dié kinders hulle bevind, waarvan ek minder hou. 'n Franse regeringsverslag van Mei 2025 oor die Moslem-broederskapsorganisasie het aangedui dat Islamistiese predikers en beïnvloeders sosiale media gebruik om Franse sekularisme as 'n wapen teen Moslems uit te beeld, en die Franse staat self as inherent Islamofobies. Op TikTok, Instagram, Snapchat, YouTube en Telegram stel dié stemme Frankryk as vyandig teenoor Moslems voor, sekularisme as diskriminasie en assimilasie as 'n eis dat hulle Islam moet verloën. Een TikTok-prediker met 250 000 volgelinge noem Frankryk 'n “Islamofobiese staat” en moedig die dra van die niqab aan. Hassan Iquioussen is 'n prediker wie se preke tientalle miljoene kyke op YouTube gelok het. Frankryk het in 2022 gelas dat hy uit die land gesit word nadat hy in toesprake Jode “gierigaards en woekeraars” genoem het, gesê het “die Sioniste het met Hitler geheul”, dat vroue “by die huis moet bly om na die kinders en hul man om te sien”, en dat Jode “in ghetto’s woon omdat hulle nie met ander mense, wat hulle as slawe beskou, wil meng nie”. Ek vind dit eerder skreeusnaaks as enigiets anders. Beslis geen rede om die man uit die land te sit nie. Maar 'n besoek aan Brooklyn kan seker nie skade doen nie.
In 2023 het die minister van onderwys, Gabriel Attal, die abaya in skole verbied. Die aktivis Elias d’Imzalène het voorspel dat die verbod sou misluk. Hy het die onluste ná die polisie se doodskiet van Nahel Merzouk, 'n 17-jarige wat tydens 'n verkeerskontrole geskiet is, aangehaal as bewys dat Moslemjongmense nie langer wil “stilbly en buig” nie. In 2024 het hy mense by 'n saamtrek in Parys gevra of hulle gereed is om “die intifada in Parys te lei”. Ook in 2023, namate die onluste versprei het, het duisende TikTok-gebruikers regstreekse uitsendings van die plundering en brandstigting gedeel terwyl dit gebeur. Macron het Snapchat en TikTok die skuld gegee en gesê die platforms word gebruik om die geweld te organiseer. Sommige Moslemgroepe het 'n ander soort revolusie ontdek deur kleredragbeperkings in die howe aan te veg. Ek bewonder dié pogings. Toe skole meisies in abayas huis toe begin stuur het, het Action Droits des Musulmans die verbod voor die Conseil d’État aangeveg. Les Hijabeuses, 'n groep sokkerspelers wat hijabs dra, het die Franse Sokkerfederasie se kopdoekverbod in dieselfde hof aangeveg, maar verloor. In 2016 het die Liga vir Menseregte die Conseil d’État oortuig om die burkiniverbod tersyde te stel.
'n Ander vriend het my onlangs gevra: “As 'n mens kyk wat in Frankryk gebeur, laat dit jou besef dat 'n land eers werklik op die proef gestel word wanneer 'n deel daarvan in vlamme opgaan. Dán ontdek jy wie en wat jou eintlik omring. As oorlog uitbreek en jou land binnegeval word, hoeveel van die mense om jou sal 'n geweer opneem om dit te verdedig, en hoeveel sal glimlag en selfs die vyand help omdat hulle trou elders lê?”
Wat 'n heerlik neerdrukkende vraag. Sien ons hoe Frankryk daarin misluk om hom teen 'n inval te verdedig? Hou Franse kollaborateurs weer die deur oop, soos linkses al herhaaldelik vir Islamiste in ander lande gedoen het? Dit is moeilik om te sê, maar my antwoord was:
“France has answered this question before. Many times. French collaborators helped the Spanish Catholics in the 1590s, foreign anti-revolutionaries in the 1790s, and the Nazis in the 1940s. It’s actually their famous snobbery that makes them this way. They’re ideologues, always have been, so they tend to be doctrinaire absolutists. Russia and Germany have it too, but less. It makes ideological loyalty stronger than loyalty to a shared community, which can lead to foreign domination being rationalized as the price one has to pay for defeating “evil” people domestically. You also see this on the American left, which is very influenced by French thinkers like Foucault, Derrida, Sartre, Bourdieu, Althusser, and Fanon. But Americans also inherited Rousseau from the French, and with it, a powerful tradition of revolutionary universalism. However, it was the British skepticism of grand theories, empiricism, and gradual reform, best embodied in the father of conservatism, Edmund Burke, that inoculated us against such quisling tendencies. Another way the American left reflects the French while the right reflects the English is that the French ideal is to be cultivé — cultured, intellectually sophisticated, in the know, fluent in the “correct” terminology, whereas the English ideal is to be sensible — practical, measured, and possessed of sound judgment rather than approved vocabulary.”
Lemoine het 'n punt. Baie van die mense wat in Frankryk oproer maak, is opportuniste. 'n Vrou wat met gesteelde rokke weghardloop, het geen politieke oortuigings nie, maar dit verduidelik net waarom sý by die oproer aangesluit het. Nie waarom die onluste begin het nie. Nie waarom die oproermakers Allah se naam skree, djihadistiese rapliedjies sing en die Palestynse vlag swaai nie. Ek sê nie dit verklaar alles omtrent die onluste nie. Maar dit is ontstellend dat mense dié faktor ignoreer, ontken of afmaak. 'n Gesteelde televisie is een ding. 'n Afgebrande stadsaal, 'n skool wat aan die brand gesteek of 'n polisiestasie wat aangeval word, is iets heel anders. Dit is instellings waardeur Frankryk homself regeer en sy burgerlike erfenis aan die volgende geslag oordra. Ironies genoeg kan elke openbare gebou wat geplunder word, die hand van Marine Le Pen en Jordan Bardella se Rassemblement Nacional versterk. Dié party se beloftes van orde en immigrasiebeheer word met elke uur aantrekliker. Die radikales kan dalk ontdek dat hulle, in hul poging om die Franse Republiek tot 'n val te bring, bloot hul vyande gehelp het.
Lemoine is ook oor iets anders reg. Hy sluit sy plasing só af:
“Dit sal jare neem om die probleem op te los, selfs al begin ons nou. Wat ons nie gaan doen nie, want ons politiek is heeltemal stukkend. Dit sal immers vereis dat ons ons begroting in orde kry, redelike ekonomiese beleid instel, ons immigrasie- en regstelsel regmaak, ensovoorts. Om eerlik te wees, ons is in ons peetjie.”
Tog onthou ek 'n stuk sypaadjie op die boulevard Richard-Lenoir in Januarie 2015, waar twee mans wat pas 'n slagting in 'n redaksiekantoor in die naam van hulle god aangerig het, oor 'n gewonde polisiebeampte gestaan en hom in die kop geskiet het.
Jy kan dit lees as nóg bewys van al die redes vir neerslagtigheid wat ek pas opgenoem het. Maar in die bloed sien ek 'n sprankie hoop: Merabet, 'n Moslem, het gesterf terwyl hy die Republiek verdedig het. Frankryk is net soveel 'n idee as wat dit enigiets anders is. En terwyl jong mans in brandende strate dieselfde god teen dieselfde polisie aanroep, omarm ander die idee van Frankryk — party vir die eerste keer.
David Josef Volodzko is 'n navorser aan die FIRE-stigting in die VSA (Foundation for Individual Rights and Expression). Hierdie artikel word met toestemming vertaal en op OntLaer herplaas. Die oorspronklike Engelse weergawe kan hier gelees word.
Nog artikels op OntLaer:
Volg OntLaer Facebook en LinkedIn vir ons jongste artikels, potgooi-gesprekke en redaksiebriewe asook bydraes en insigte van skrywers regoor ons netwerk.
INTEKEN OPSIES:
Wil jy stukke soos die direk in jou inboks ontvang – weekliks of daagliks – en terselfdertyd ons werk ondersteun? Kies hieronder jou voorkeur.
